Nawalne deszcze a susza. Czy Polsce w dalszym ci?gu zagra??a susza?

Warszawa, 21 lipca 2020
Informacja prasowa

Nawalne deszcze a susza. Czy Polsce w dalszym ci?gu zagra??a susza?

Zasoby w??d powierzchniowych w Polsce wynosz? oko??o 1,6 tys. m3/rok/osob?, podczas gdy ??rednia dla Europy jest niemal 3-krotnie wi?ksza (4,56 tys. m3/rok/osob?) . Tym samym zasoby wodne Polski s? jednymi z najni??szych w Europie. O suszy w naszym kraju m??wi si? od lat, a zagro??enie ni?, pomimo ulewnych opad??w w ostatnich kilku dniach nie min???o. Ekspert Instytutu Ochrony ??rodowiska ?? Pa??stwowego Instytutu Badawczego wyja??nia, dlaczego nawalne opady ostatnich tygodni nie rozwi?za??y problemu suszy.

Susza to zjawisko wieloetapowe. Brak opad??w atmosferycznych lub ich znacz?ce ograniczenie w d??u??szym horyzoncie czasowym powoduje nie tylko przesuszenie powierzchniowej warstwy gleby (w kt??rej znajduj? si? korzenie ro??lin), co nazywamy susz? glebow?, ale r??wnie?? wp??ywa na obni??enie stan??w wody w rzekach poni??ej ??redniego przep??ywu z wielolecia. Jest to tzw. susza hydrologiczna. Dodatkowo, je??li zjawisko si? utrzymuje i dochodzi do znacznego obni??enia poziomu w??d podziemnych, mamy do czynienia z susz? hydrogeologiczn?. W??wczas mo??e nie by? mo??liwe korzystanie ze studzien kopanych i p??ytkich wierconych.

– W ostatnich tygodniach w wielu regionach Polski wyst?puj? obfite opady deszczu, cz?sto o charakterze nawalnym. Tego rodzaju opady, w stosunkowo niewielkim stopniu uzupe??niaj? zasoby w??d podziemnych. Du??e ilo??ci wody trafiaj?ce w kr??tkim czasie na przesuszony grunt w znacznej cz???ci sp??ywaj? po powierzchni, zamiast infiltrowa? do w??d podziemnych. Jest to mechanizm podobny do tego, kt??ry obserwujemy, pr??buj?c podla? kwiaty doniczkowe, kt??re dawno nie by??y nawadniane. Sytuacja na terenie obszar??w zurbanizowanych wygl?da podobnie. Charakteryzuje je znaczny odsetek powierzchni nieprzepuszczalnych, dr??g, parking??w, dach??w. Uniemo??liwiaj? one wodzie opadowej infiltracj? w g???b ziemi. Tym samym znacz?co ograniczaj? zasilanie w??d podziemnych. Woda opadowa jest szybko odprowadzana do najbli??szej rzeki przez sie? kanalizacyjn? lub sp??ywa po powierzchni terenu. Chocia?? ostatnie deszcze za??agodzi??y nieco problem. Nasycenie wod? w g???bszych warstwach ziemi w wielu regionach Polski jest jednak w dalszym ci?gu niskie, poniewa?? odpowiednia ilo??? wody nie zd???y??a wsi?kn??. Ta sytuacja daje nam pozorne poczucie rozwi?zania problemu suszy w naszym kraju ?? komentuje Micha?? Marcinkowski, hydrolog, g????wny specjalista projektu Klimada 2.0, realizowanego przez Instytut Ochrony ??rodowiska ?? Pa??stwowy Instytut Badawczy.

Woda pochodz?ca z opad??w nawalnych, kt??ra nie mia??a mo??liwo??ci infiltracji w ziemi? z powodu uszczelnienia gruntu i nie zosta??a odprowadzona przez sie? kanalizacyjn? (np. ze wzgl?du na jej niewydolno???), w bardzo kr??tkim czasie gromadzi si? w zag???bieniach terenu. Mo??e dochodzi? do powstawania tzw. powodzi b??yskawicznych (ang. flash flood). W ostatnich latach obserwuje si? wzrost cz?stotliwo??ci wyst?powania tego typu powodzi. Wynika to ze zmian klimatu i zwi?zanej z nimi rosn?cej liczby opad??w o charakterze nawalnym, jak r??wnie?? z rosn?cej presji cz??owieka na ??rodowisko wyra??aj?cej si? wzrostem odsetka powierzchni nieprzepuszczalnych. Powodzie tego typu ze wzgl?du na sw??j charakter s? trudne do prognozowania. Powoduj? cz?sto istotne szkody w mieniu, ale przede wszystkim stanowi? realne zagro??enie dla zdrowia i ??ycia ludno??ci.

– W okresie letnim, w Polsce zwykle wyst?puj? liczne opady, cz?sto o charakterze nawalnym. W wielu miejscach mog? by? one przyczyn? podtopie?? i znacz?cych szk??d materialnych. ??ledz?c doniesienia prasowe mo??na zauwa??y?, i?? wiele os??b zak??ada, ??e dzi?ki temu nie zagra??a nam ju?? susza, o kt??rej tak wiele m??wi si? w ostatnich miesi?cach. Niestety problem jest bardziej z??o??ony. Wzrost stanu w??d gruntowych i podziemnych wymaga czasu. Kilka dni intensywnych opad??w deszczu w wi?kszo??ci przypadk??w nie rozwi???e problemu suszy hydrogeologicznej. W celu adaptacji do zmieniaj?cych si? warunk??w klimatycznych, w tym r??wnie?? w celu ograniczenia zjawiska suszy konieczne jest podejmowanie okre??lonych dzia??a?? na r????nych poziomach ?? administracji rz?dowej, samorz?du, a tak??e przez ka??dego z nas. W odniesieniu do gospodarki wodnej najwa??niejsze jest retencjonowanie wody w mo??liwie naturalny spos??b. Dzi?ki temu w okresie suchym b?dzie ona mog??a by? efektywnie wykorzystana przez cz??owieka i przyrod?. Istotne jest tak??e ograniczenie powierzchni nieprzepuszczalnych, kt??re w znacz?cy spos??b zak????caj? naturalny obieg wody w przyrodzie, m.in. zwi?kszaj?c zagro??enie powodziowe i ograniczaj?c infiltracj? wody opadowej do w??d podziemnych. Z wody powinni??my korzysta? w spos??b ??wiadomy i odpowiedzialny. Jest ona zbyt cennym zasobem, aby pozwoli? sobie na jej marnotrawstwo na jakimkolwiek etapie ?? dodaje Micha?? Marcinkowski, hydrolog, g????wny specjalista projektu Klimada 2.0, realizowanego przez IO??-PIB.

Top